1 | Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ տեղեկություններ են պարունակում հրեա և հռոմեացի
պատմիչների տեքստերը։ Ո ՞ր իրադարձությունների մասին է խոսքը։

Հրեա և հռոմեացի պատմիչների տեքստերը պատմում են Տիգրան II-ի կողմից Ասորիքի (Սիրիայի) գահը զբաղեցնելու մասին։ Դրանցում նշվում է, որ Սիրիայում առաջացել էր իշխանական ճգնաժամ, և տարբեր թեկնածուներ էին պայքարում գահի համար։ Այդ պայմաններում ընտրվեց Տիգրան II-ը, քանի որ նա ուժեղ և ազդեցիկ թագավոր էր։ Խոսքը վերաբերում է Ք. ա. 83 թ. Տիգրան II-ի կողմից Սիրիայի գահին բարձրանալուն։

2 | Համեմատի՛ր։ Ի՞նչ նմանություններ և տարբերություններ կան Հովսեփոս
Փլաբիոսի և Հուստինուսի տեղեկությունների միջև:

Նմանություններ

• Երկուսն էլ նշում են, որ Տիգրան II-ը հրավիրվել է Սիրիայի գահին։
• Երկուսն էլ ընդգծում են, որ Տիգրանը ուժեղ և ազդեցիկ թագավոր էր։
• Նշում են, որ նրա իշխանությունը ընդունվել է առանց մեծ դիմադրության։

Տարբերություններ

• Հովսեփոս Փլաբիոսը ավելի մանրամասն է նկարագրում տեղական իշխանների դերը և քաղաքական իրավիճակը։
• Հուստինուսը ավելի շատ ուշադրություն է դարձնում Տիգրանի ռազմական ուժին և հեղինակությանը։

3 | Մեկնաբանի՛ր։ Ինչո՞ւ առաջարկված բոլոր թեկնածություններից
հատկապես Տիգրանի թեկնածությունը համարվեց Ասորիքի (Սիրիայի)
գահի համար լավագույնը։

Տիգրան II Մեծ

Մեծ Հայքի ամենահզոր թագավորներից մեկը (Ք. ա. 95–55 թթ.)։ Նրա օրոք Հայաստանը դարձավ հզոր տերություն և հասավ իր ամենամեծ տարածքին։

Միհրդատ VI Եվպատոր

Պոնտոսի թագավոր, հռոմեացիների գլխավոր հակառակորդը Արևելքում։ Տիգրան II-ի դաշնակիցն ու աները։

Կլեոպատրա

Միհրդատ VI-ի դուստրը, Տիգրան II-ի կինը։ Նրանց ամուսնությունը ամրապնդեց հայ-պոնտական դաշինքը։

Գոտերձ

Պարթևական թագավոր, որը որոշ ժամանակ մրցակից էր Տիգրան II-ին և պայքարում էր նրա դեմ։

Անտիոք

Սիրիայի մայրաքաղաքը, կարևոր քաղաքական և մշակութային կենտրոն հելլենիստական աշխարհում։

Տիգրանակերտ

Տիգրան II-ի հիմնադրած նոր մայրաքաղաքը, որը դարձավ Հայաստանի քաղաքական կենտրոնը։

«Յոթանասուն հովիտներ»

Տարածք, որը Տիգրան II-ը զիջեց պարթևներին որպես փրկագին՝ գահ բարձրանալու համար։

արքայից արքա

Բարձրագույն տիտղոս, որը նշանակում է բոլոր արքաների արքա։ Տիգրան II-ը կրում էր այս տիտղոսը։

Լևանտ

Արևելյան Միջերկրածովյան տարածք, որը ներառում էր Սիրիան, Փյունիկիան և հարակից երկրներ։

դաշինք

Երկու կամ ավելի պետությունների միջև համաձայնություն՝ ընդհանուր նպատակներով համագործակցելու համար։

Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ սպառնալիք էին Հայաստանի համար ներկայացնում Պարթևական
թագավորությունն ու Հանրապետական Հռոմը. մանրամասնել յուրաքանչյուրի համար։

Պարթևները արագորեն ուժեղանում էին և ընդլայնում իրենց տարածքները։

Նրանք գրավել էին Պարսկաստանը, Ատրապատականը և Միջագետքը, մոտենալով Հայաստանի սահմաններին։

Հռոմը Արևելքում վարում էր նվաճողական քաղաքականություն։

Հռոմեական զորքերը գրավել էին Կապադովկիան, որը սահմանակից էր Հայաստանին։

Դա նշանակում էր, որ Հռոմը կարող էր անմիջապես ներխուժել Հայաստան։

Հռոմի նպատակն էր տիրել ամբողջ Արևելյան Միջերկրածովքին, ինչը վտանգավոր էր Հայաստանի անկախության համար։

բ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ հնարավորություններ և վտանգներ ստեղծեցին Հայաստանի համար Տիգրան Մեծի
ռազմական նվաճումները։

Հնարավորություններ

• Հայաստանը դարձավ հզոր տերություն։
• Երկիրը ընդլայնեց իր սահմանները։
• Բարձրացավ Հայաստանի միջազգային հեղինակությունը։
• Տիգրան II-ը ստացավ «արքայից արքա» տիտղոսը։
• Հայաստանը դարձավ Արևելքի կարևոր քաղաքական կենտրոն։

Վտանգներ

• Մեծ տարածքները դժվար էր կառավարել և պաշտպանել։
• Հայաստանը հայտնվեց ուղիղ բախման մեջ Հռոմի հետ։
• Պատերազմները մեծ նյութական և մարդկային կորուստներ էին առաջացնում։
• Տերության պահպանումը պահանջում էր մեծ ռեսուրսներ և ուժեր։

• գ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞ւ արքայազն Տիգրանը համաձայնեց իր՝ հայոց գահին հաստատվելու դիմաց
  պարթևներին զիջել «Յոթանասուն հովիտները»։

Տիգրան արքայազնը համաձայնեց զիջել «Յոթանասուն հովիտները», որովհետև դա գահ բարձրանալու միակ պայմանն էր։ Նա այդպես ապահովեց իր թագավոր դառնալը, որպեսզի հետագայում կարողանա ուժեղացնել Հայաստանը։

Ա3 | Քննադատական մտածողություն
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ինչո՞վ էր Հռոմի համար վտանգավոր հայ-պոնտական դաշինքը:

այն միավորում էր երկու ուժեղ պետությունների բանակները,

ստեղծում էր ուժեղ հակառակորդ Հռոմի նվաճողական քաղաքականությանը,

թույլ էր տալիս հարվածել Հռոմի դիրքերին Փոքր Ասիայում,

խոչընդոտում էր Հռոմի տարածքային ընդարձակմանը Արևելքում։
2. Ընդհանրացրո՛ւ։ Որո՞նք էին հայ-պոնտական դաշինքի ընձեռած հնարավորությունները
Հայաստանի համար։ Արդյո՞ք այն արդարացրեց Տիգրան II-ի հույսերը։

Հնարավորություններ

• Հայաստանը ձեռք բերեց ուժեղ դաշնակից։
• Թուլացավ Հռոմի սպառնալիքը արևմտյան սահմաններին։
• Հայաստանը կարողացավ ընդլայնել իր ազդեցությունը տարածաշրջանում։
• Ապահովվեց ռազմական աջակցություն։

3. Գնահատի՛ր։ Ինչո՞ւ Տիգրան Մեծը չբավարարվեց Պարթևստանի նվաճմամբ ու արքայից արքայի
տիտղոսով և նվաճեց նաև Սելևկյան թագավորությունն ու Լևանտի այլ երկրներ։

Տիգրան Մեծը նպատակ ուներ ստեղծել հզոր և մեծ կայսրություն։ Դրա համար նա ցանկանում էր՝

վերահսկել կարևոր առևտրային ճանապարհները,

ամրապնդել Հայաստանի դիրքը Միջերկրածովյան տարածքում,

կանխել Հռոմի հետագա առաջխաղացումը,

ապահովել երկրի անվտանգությունը։

Ա4 | Պատճառ և հետևանք Պատկերացրո՛ւ՝ դու Հայաստան վերադարձած արքայազն Տիգրանն ես։ Հայոց գահին հաստատվելու, ինչպես նաև Հայաստանի դիրքերն ամրապնդելու համար խիստ անհրաժեշտ է դաշինք կնքել Պոնտոսի հետ։ Ավելին՝ դաշինքը պետք է ամրագրվի նաև Պոնտոսի արքայի աղջկա հետ քո ամուսնությամբ, թեպետ դու արդեն ունես քո ընտրյալը։ Ինչպե՞ս կբացատրես քո ընտրյալին ստեղծված իրավիճակը։

Սիրելի՛ս, ես կանգնած եմ շատ ծանր, բայց կարևոր որոշման առաջ։ Իմ անձնական զգացմունքներից բացի, ես պարտավոր եմ մտածել Հայաստանի ապագայի, անվտանգության և հզորացման մասին։ Մեր երկիրը շրջապատված է ուժեղ թշնամիներով, և առանց հզոր դաշնակիցների մենք չենք կարող պաշտպանել մեր անկախությունը։

Պոնտոսի հետ դաշինքը Հայաստանի համար կենսական նշանակություն ունի։ Այն մեզ ուժ կտա դիմակայելու Հռոմին և այլ վտանգներին։ Այդ դաշինքը ամրապնդելու համար անհրաժեշտ է նաև քաղաքական ամուսնություն, որը պետության շահերից է բխում։

Սա հեշտ որոշում չէ, բայց ես ստիպված եմ անձնական երջանկությունից վեր դասել հայրենիքի ճակատագիրը։ Հուսով եմ, որ դու կհասկանաս՝ այս քայլը ես անում եմ ոչ թե սեփական ցանկությունից, այլ Հայաստանի բարօրության համար։

1. Ո՞րն է մերկասերմերի հիմնական առանձնահատկությունը․
ա) Սերմերը գտնվում են պտղի ներսում
բ) Սերմերը զարգանում են բացված մակերեսի վրա
գ) Միջպտուղը շատ հյութեղ է
դ) Ծաղիկները չունեն սաղարթներ

---

Թեստ 2

2. Ո՞ր բույսերի խումբն է պատկանում մերկասերմերին․
ա) Վարդազգիներ
բ) Խնձորազգիներ
գ) Սոճազգիներ
դ) Խոտաբույսեր

---

Թեստ 3

3. Ինչպե՞ս են առավել հաճախ փոշոտվում մերկասերմերը․
ա) Միջատների միջոցով
բ) Քամու միջոցով
գ) Թռչունների միջոցով
դ) Ջրի միջոցով

---

Թեստ 4

4. Ո՞ր օրգաններում են զարգանում մերկասերմերի սերմերը․
ա) Ծաղկակոթում
բ) Սաղարթների տակ
գ) Կոների վրա
դ) Արմատների վրա

---

Թեստ 5

5. Սոճու ասեղները իրականում ո՞ր օրգանն են․
ա) Փոշահանք
բ) Փետուր
գ) Փոփոխված տերև
դ) Սերմի ծածկ

Սեպրեմբերի 6-9-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

Սեպրեմբերի 6-9-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

ՍԵպտեմբերի 14-20-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

«Իմ արժեքներն ու ակնկալիքները նոր ուսումնական տարում»

ԷՍՍԵ

«Հնագույն մարդու ուժը և խելքը»

1.Տեքստի ածականներն, ըստ անհրաժեշտության, դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի (օգտվի՛ր ավելի, առավել, պակաս, նվազ, ամենից բառերից ու ամենա-, -(ա) գույն մասնիկներից):Գիտությանը հայտնի շնաձկների 250 տեսակներից խոշորը կետաշնաձուկն է, որը կարող է մինչև 15 մ երկարություն ունենալ: Սպիտակ, վիթխարի շնաձուկը փոքր է, կարող է ունենալ մինչև 11 մ երկարություն: Բայց դրա փոխարեն նա սարսափելի է: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շնաձկների դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցներ բացահայտելու համար քիմիական ավելի քան 70 միացություն փորձարկվեց: Արդյունավետը քացախաթթվային պղյինձ պարունակող միացությունն էր. դրանով թունավորված շնաձուկն էլ չի հետաքրքրվում կերով: Բայց ատլանտյան շնաձկների վրա փոձարկված միջոցները արդյունավետ եղան խաղաղօվկիանոսյան տեսակների դեմ օգտագործելիս (շնաձկների մի քանի տեսակների վրա դրանք ընդհանրապես ոչ մի ազդեցություն չունեցան):

Գիտությանը հայտնի շնաձկների 250 տեսակներից ամենախոշորը կետաշնաձուկն է, որը կարող է ունենալ մինչև 15 մ երկարություն։ Սպիտակ, վիթխարի շնաձուկը ավելի փոքր է, կարող է հասնել մինչև 11 մ երկարության։ Բայց դրա փոխարեն նա ավելի սարսափելի է։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շնաձկների դեմ պայքարի առավել արդյունավետ միջոցներ բացահայտելու համար փորձարկվել է քիմիական ավելի քան 70 միացություն։ Ամենաարդյունավետը քացախաթթվային պղինձ պարունակող միացությունն էր. դրանով թունավորված շնաձուկն այլևս չի հետաքրքրվում կերով։ Բայց ատլանտյան շնաձկների վրա փորձարկված միջոցները ավելի արդյունավետ եղան խաղաղօվկիանոսյան տեսակների դեմ օգտագործելիս (շնաձկների որոշ տեսակների վրա դրանք ընդհանրապես ոչ մի ազդեցություն չունեցան)։

2. Տեքստի ածականներն ըստ անհրաժեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի: Ընդգծի՛ր այն ածականները, որոնք համեմատության աստիճան չեն կարող ունենալ:Էլեկտրական օձաձուկը էլեկտրականության կենդանի կրողներից հայտնին է, բայց կան էլի 500 ձկնատեսակներ, որոնք ունեն այդ հատկությունը, թեև զգալի չափով: Էլեկտրական պարպման միջոցով այդ ձկները խլացնում են որսը և ահաբեկում վտանգավոր գիշատիչներին: Էլեկտրական պարպման հարվածային ուժը կախված է օձաձկան չափերից: Երկարը հարավամերիկյան օձաձկներն են, որոնք ունեն գրեթե երեք մետրանոց երկարություն:

Ահա տեքստը՝ խմբագրված՝ ըստ քո պահանջի։ Ածականներն անհրաժեշտության դեպքում դարձված են բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի։ Ընդգծված են այն ածականները, որոնք համեմատության աստիճան չեն կարող ունենալ։-

–Էլեկտրական օձաձուկը էլեկտրականության կենդանի կրողներից ամենահայտնին է, բայց կան էլի 500 ձկնատեսակներ, որոնք ունեն այդ հատկությունը, թեև նշանալիորեն փոքր չափով։ Էլեկտրական պարպման միջոցով այդ ձկները արագորեն խլացնում են որսը և ահաբեկում ավելի վտանգավոր գիշատիչներին։ Էլեկտրական պարպման հարվածային ուժը կախված է օձաձկան չափերից։ Ամենաերկարը հարավամերիկյան օձաձկներն են, որոնք ունեն գրեթե երեք մետրանոց երկարություն։—՝ամենահայտնին → գերադրական աստիճան՝ “հայտնի” ածականից։

նշանալիորեն փոքր չափով → “փոքր”՝ բաղդատական նշանակությունով, համեմատություն ցույց տվող արտահայտություն։

ավելի վտանգավոր → “վտանգավոր”՝ բաղդատական աստիճան։

ամենաերկարը → “երկար”՝ գերադրական աստիճան։

արագորեն → ոչ ածական է, այլ՝ մակբայ։

էլեկտրական, կենդանի, հարվածային, հարավամերիկյան → այս ածականները չեն կարող ունենալ համեմատության աստիճան, որովհետև բնութագրում են էություն, ոչ թե չափ կամ աստիճան։ Դրանք չեն ենթարկվում աստիճանավորման։

3.Կազմի՛ր նախադասություններ՝ ածականներն օգտագործելով․Բաղդատական աստիճանով (ավելի, պակաս, նվազ, քիչ, մի փոքր, մի քիչ բառերի միջոցով):Գերադրական աստիճանով (ամենա- նախածանցով, -(ա)գույն վերջածանցով, ամենից, բոլորից բառերի միջոցով)։

ԲԱՂԴԱՏԱԿԱՆ ԱՍՏԻՃԱՆՈՎ

1. Այս ձուկը ավելի վտանգավոր է, քան մյուսը։

2. Օձաձուկը պակաս արագ է լողում, քան թունավոր սահնաձուկը։

3. Այս տեսակն ունի նվազ ուժեղ պարպում։

4. Մեր սարքավորումը մի փոքր հզոր է, քան նախկինը։

5. Այս ջրային տարածքը քիչ խորն է, քան մյուսը։

ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ ԱՍՏԻՃԱՆՈՎ (օգտագործված են՝ ամենա-, -ագույն, ամենից, բոլորից)

1. Էլեկտրական օձաձուկը ամենահայտնի ձկնատեսակն է։

2. Նրա հարվածը ամենաուժգինն է բոլոր ձկներից։

3. Սա գիտնականների կողմից ամենից ուսումնասիրված տեսակն է։

4. Այդ տեսակն ունի ամենահզոր էլեկտրական պարպումը։

5. Հարավամերիկյան օձաձուկը երկարագույն ձկներից է աշխարհում։

4․ Սկզբից տասը- տասներկու նախադասություն ավելացրո՛ւ, որ ամբողջական տեքստ դառնա:

Երեկո էր։ Ջեկը դուրս էր եկել զբոսանքի։ Հանգիստ քայլում էր այգում ու վայելում աշնան մայր մտնող արևի հրաշալի տեսարանը։ Հանկարծ նրան մոտեցավ մի ծեր պապիկը ու դողդոջուն ձեռքով գրպանից հանեց մի նամակ։ Նա խնդրեց Ջեկին նամակը տանել ու մոտակա տներից մեկի տիրուհուն փոխանցել, կամ գցել տան դիմացի փոստարկղը։ Պապիկն ասաց, որ իր համար շատ կարևոր է, որ այդ նամակը հասնի հասցեատիրոջը։ Բայց պետք է, որ իրեն չտեսնեն, դրա համար է Ջեկին խնդրում։ Ջեկը խոստացավ օգնել պապիկին։

Մեծ-մեծ քայլերով կտրեց-անցավ բակն ու վազելով մոտեցավ փոստարկղին: Նամակն արագ հանեց գրպանից, գցեց արկղը: Վերջ: Ձեռքերը թափ տվեց ու գնաց առաջ:

5.Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր, հաշվի՛ր, թե քանի՛ արմատից և ածանցից է կազմված, և պարզի՛ր, թե բառաշարքերից յուրաքանչյուրն ի՞նչ ընդհանրության հիման վրա է կազմված:Օրինակ`մթնկա- մթն(մութն) – կա-2 արմատ:Բարեսրտություն- բարե (բարի-ա) սրտ (սիրտ) – ություն- 2 արմատ և 1ածանց:Դժկամություն-դժ- կամ(ք) ություն- 1 արմատ և 2 ածանց:

Ա. Ծովահեն-ծով Բեն 2 արմատ, լուսնկա- Լուսն (լուսին), կա 2 արմատ, ընձուղտ-ընձ(ինձ) ուղտ երկու արմատ, նավահանգիստ-նավ,հանգիստ երկու արմատ, գիսաստղ-գիր,արտղ երկու արմատ, գիտարշավ-գիտ(գիտություն)արշավ երկու արմատ, բախտակից-բախտ կից (կցվել ) երկու արմատ, ճերմակաթույր-ճերմակ-ություն մեկ արմատ մեկ ածանց, կամազուրկ-կամ (կամք )զուրկ /զրկել /երկու արմատ :
Բ. Մաքրահնչյուն -մաքրա /մաքուր/ , հնչյուն երկու արմատ, ռմբարկու- ռմբ /ռումբ/ արկ-ու երկու արմատ , վրիժառու-/վրեժ/առ-ու մեկ արմատ երկու ածանց, կառավարիչ-կառավար-իչ մեկ արմատ մեկ ածանց, կուսակցություն-կուս-ակց-ություն -մեկ արմատ, երկու ածանց, անկանխակալ, աղմկարարություն, բանաստեղծություն, կարգադրիչ:
Գ. Բառարանային, անմտություն, դժբախտություն, հակագիտական, տկարություն, գրչակ, (ապաշնորհ գրող), գրականություն:

6․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ ն և բառարանով ստուգի՛ր:Ա.պաճույճ, ա.բարտակ, ա.փարատ, ա.բասիր, ա.բերան, ա.պրոպ, հա.մբերություն, հա.պատրաստից, ա.փառունակ, ա.պատեհ, ա.բարոյական:

7․Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:Խռպոտ, դժոխք, գործընկեր, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես … լիներ:Գլորվում էր … լանջով:Ձայնն էլ խզված էր ու …:Առանց … լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:Դու … անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:… ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:Միանգամից … է ու կպչում գործի:

1. Նկարիր եռանկյուն և նշել դրա գագաթներն ու կողերը։

2. Ի՞նչ է բազմանկյունը։ Գրի՛ր և բեր օրինակ։

Բազմանկյունը մի երկրաչապական պատկեր է որը ունի շատ անկյուններ։

Օրինակ այսպես

3. Քանի՞ կողմ ունի քառակուսին։

չորս
4. Արդյո՞ք ուղղանկյունը և քառակուսին բազմանկյուններ են։

Այո
5. Ի՞նչ տարբերություն կա շառավիղի և տրամագծի միջև։

Տրամագիծը միշտ 2 անգամ մեծ է շառավղից:
6. Գտի՛ր ուղղանկյան պարագիծը, եթե դրա երկարությունը 6 սմ է, իսկ լայնությունը՝ 4 սմ։

P = 2 × 10 = 20 սմ
7. Գտի՛ր քառակուսու մակերեսը, եթե կողմը հավասար է 5 սմ։

S = 5 x 5 = 25 սմ
8. Ի՞նչ է ուղիղը։

9. Նկարիր շրջան և նշիր նրա կենտրոնը, շառավիղը ու տրամագիծը։

10. Ի՞նչ տարբերություն կա եռանկյան և քառակուսու միջև։

Քառակուսին ունի չորս անկյուն իսկ եռանկյունը երեք անկյուն։

Թեստային առաջադրաններ
Կարող ես ընտրել մեկ կամ մի քանի պատասխաններ

1. Քանի՞ կողմ ունի հնգանկյունը։
   A) 4
   B) 5
   C) 6
   D) 7
   
   2․ Ո՞րն է ուղղանկյան առանձնահատկությունը։
   A) Բոլոր կողմերը հավասար են
   B) Բոլոր անկյունները ուղղանկյուն են (90°)
   C) Ունի միայն մեկ զույգ հավասար կողմեր
   D) Ոչ մեկը
   
   3․ Քանի՞ գագաթ ունի խորանարդը։
   A) 6
   B) 8
   C) 10
   D) 12
   
   4․ Ո՞րն է շրջանագծի կենտրոնից մինչև եզր ընկած հատվածը։
   A) Տրամագիծ
   B) Շառավիղ
   C) Կող
   D) Բիսեկտրիս
   
   5․ Եթե եռանկյան կողմերը հավասար են, ապա այն կոչվում է՝
   A) Հավասարակողմ եռանկյուն
   B) Հավասարասրուն եռանկյուն
   C) Ուղղանկյուն եռանկյուն
   D) Ցանկացած եռանկյուն
   
   6․ Քանի՞ կողմ ունի ութանկյունը։
   A) 6
   B) 7
   C) 8
   D) 9
   
   7․ Ո՞րն է քառակուսու պարագծի հաշվման բանաձևը։
   A) 𝑃=𝑎+𝑏
   B) 𝑃=2𝑎
   C)𝑃=4𝑎
   D) 𝑃=𝑎²
   
   8․ Ո՞ր երկրաչափական մարմինը ունի 1 գագաթ։
   A) Գունդ
   B) Կոն
   C) Խորանարդ
   D) Ուղղանկյուն պրիզմա

Առողջությունը մարդու նորմալ վիճակն է երբ նա լավ է իրեն զգում։
Առուղջություն կախված է հետյալ վիճակից։

2. մարզանք․
4.հիգիենա․
3. սնունդ․
8. կրթություն․
6. շրջակա միջավայր․
10.պատասխանտու վարքագիծ։
1. հոգե վիճակ․
5. վնասական սովորություն․
7. ժառանգություն․
9. ախղքատություն․

Վերադասավորում եմ այս գործոները ըստ իմ կարծիքով կարևորության։

Առողջությունը մարդու նորմալ վիճակն է երբ նա լավ է իրեն զգում։
Առուղջություն կախված է հետյալ վիճակից։

մարզանք․
հիգիենա
սնունդ
կրթություն
շրջակա միջավայր
պատասխանտու վարքագիծ
հոգե վիճակ․
ժառանգություն․
ախղքատություն․
վնասական սովորություն․


Վերադասավորում եմ այս գործումները ըստ իմ կարծիքով կարևորուցյան։

Ճամբարային օրերի ընթացքում մեր ջոկատավար ընկեր Լիանայի հետ գնացել էինք մեր դպրոցի արհեստանոց։ Այնտեղ ընկեր Լիանայի տղան մեզ ցույց էր տալիս, թե ինչպես են հոլ պատրաստում։ Շատ հետաքրքիր օր էր։ Մենք նայեցին ու հետո հոլ պտտացրեցինք։

Առաջադրանքներ

1. Կետադրի՛ր հետևյալ հատվածը.

Ու ահա ձմռան մի գիշեր, երբ մեր տանը բոլորս քնած էինք հանկարծ զարթնեցինք ինչ- որ տարօրինակ ձայներից։ Մեկը դիպչում էր մեր դռանը ճանկռոտում և մի տեսակ մռռոցի նման ձայներ հանում։

Առաջինը զարթնեցինք ես ու մայրս։ Հայրս  սովորաբար  խոր էր քնում ՛ մինչև չհրեիր չէր զարթնի։

Մի քանի անգամ ականջ դնելով այդ տարօրինակ ձայներին` արթնացրեց հորս

-Տե՛ս, մի էն ինչ է,  որ դուռը չանգռում է…

Այդ րոպեին դռան ճանկռտոցը կրկնվեց,  նորից մեկը դիպավ դռանը  և լսվեց զսպված կլանչոց։

-Շու՞ն է,   հարցրեց հայրս՝ տարակուսած  անկողնում նստելով: Ապա վեր կացավ,  արխալուղը գցեց ուսերին ու գնաց դեպի դուռը։

Բայց մայրս չթողեց՝ դուռը բանալ։

2. Ստեղծագործության միջից դո՛ւրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
արխալուխ-տղամարդկանց և կանանց վերնահագուստ մինչև ծնկները հասնող
հախուռը-համարձակ, խիզախ, կատաղի

3. 10-12 նախադասությամբ գրավոր պատմի՛ր ստեղծագործությունը:
Չալանկը շատ խելացի, բրդոտ ու չալ շուն էր։ Նրա ականջն ու պոչը կտրած էր։ Հեղինակը պատմում է, որ իրենք իրենց շանը շատ էին սիրում, շունը իրենց ընտանքի լիարժեք անդամն էր։ Բայց Չալանկը ավլի սրվեց ընտանիքի կողմից, երբ փրկեց նրանց կովին ու հորթուկին։ Մի օր գիշերվա կեսին նա շատ անհանգիստ էր ամեն ինչ անում, էր որ տան անդամները հետևէին իրեն ու գնային գոմ։ Երկար կլանչոցից հետո վերջապես հայրը համաձայնվում է գնալ գոմ, կարծելով, որ գայլեր կամ գողեր են մտել գոմ։ Նրանց գնում են ու ինչ տեսնեն։ Կովը ծնել է և հորթուկը գետնին ընկած է, իսկ մայրը նրան չի հասնում։ Նրանք օգնում են կովին և հորթին, իսկ Չալակը երջանիկ էր, որ օգնել է ընտանիքին։ Այդ օրվանից նրան սիսեցին ուրիշ ձև սիրել։

4. Գտի՛ր այս պատմվածքի.

• ամենալարված հատվածը
  
  
  Հայրս, հրացանը պատրաստ բռնած, դարձյալ չորս կողմն աչք ածելով, ես էլ նրա հետ, քայլ առ քայլ գնացինք շան ետևից։
  Չալանկը վազում-գնում էր մինչև գոմի դուռը, այնտեղից վազում, գալիս էր հորս մոտ, կլանչում և դարձյալ գնում դեպի գոմը։
  Այս բանը Չալանկը կրկնեց մի քանի անգամ, և հայրս, էլ առանց շուրջը նայելու, շտապեց դեպի գոմը։
  — Էստեղ մի բան կա,— ասաց նա ու քայլերն արագացրեց։
  Ես, ճրագը ձեռիս, հետևեցի նրան։
  Չալանկը, գոմի դռան առաջ կանգնած, սկսեց կլանչել ու անհանգիստ շարժումներ անել։
  Հայրս անմիջապես բացեց գոմի դուռը, և երբ մտանք ներս, ու ես ճրագով լուսավորեցի գոմը— մեր աչքին պարզվեց մի այսպիսի տեսարան։
  
• ամենահուզիչ հատվածը
  
  Մեր մեծ կովը ծնել էր, հորթը կովի տակ փռած ծղնոտին ընկած շարժում էր երկար ոտները և ուզում բարձրանալ։ Բայց չէր կարողանում։ Իսկ մայրը մզզալով անհանգիստ շուռ էր գալիս երկու կողմի վրա, կապը ձիգ տալիս՝ դունչը հորթին հասցնելու… Ու չէր կարողանում։
  
  ․․․․․․․Այդ տեսնելով՝ Չալանկը ուրախությունից կլանչ-կլանչում էր և կտրած պոչը շարժում շարունակ։
  — Այ կեցցե՛ս, Չալանկ,— ասում էր հայրս, նրա գլուխը շոյելով։— Ես քեզ զուր տեղը ծեծեցի։
  
• ամենազարմանալի հատվածը
  
  Պարզվեց, որ Չալանկը, դրսից լսելով գոմում կատարվող անհանգստությունը, կապը կտրել էր՝ եկել մեզ իմացնելու։

5. Ո՞րն է այն նախադասությունը, որն ստեղծում է սպասումի, լարված իրավիճակ:

— Էստեղ մի բան կա,— ասաց նա ու քայլերն արագացրեց։
Ես, ճրագը ձեռիս, հետևեցի նրան։

6. Նկարագրի՛ր Չալանկին:

Չալանկը մի սև, բրդոտ շուն էր, կուրծքն ու վիզը ճերմակ, որ հեռվից թվում էր սպիտակ վզկապ։ Փոքրուց նրա ականջներն ու պոչը կտրել էին, այդ պատճառով ամառը սաստիկ տանջվում էր ճանճերի ձեռից, հողը փոս էր անում` մեջը պառկում, կամ ժամերով մտնում էր թփերի ու լոբիների արանքը և դուրս էր գալիս միայն այն ժամանակ, երբ անծանոթ ոտնաձայն էր լսում բակում կամ անցնող շան հոտ էր առնում։

7․ Բնութագրի՛ր Չալանկին` հաստատելով ասածներդ համապատասխան հատվածներով:

Չալանկը բարի , հասկացող խելացի ու հավատարիմ շուն էր։

Այդ տեսնելով՝ Չալանկը ուրախությունից կլանչ-կլանչում էր և կտրած պոչը շարժում շարունակ։

Պարզվեց, որ Չալանկը, դրսից լսելով գոմում կատարվող անհանգստությունը, կապը կտրել էր՝ եկել մեզ իմացնելու։

Հասկացող էր ու զարմանալի։

Զարմանալի շուն էր մեր Չալանկը, տարբեր մարդկանց վրա հաչում էր տարբեր ձևով— մուրացկանների վրա հատընդհատ, ասես իմացնելու համար միայն. անծանոթների վրա տարակուսով, երևի մտածելով, թե հանկարծ տան բարեկամ չլինի՞. ձեռնափայտով մարդկանց վրա` հախուռն։
Օնում էր ընտանիքին։

Երբեմն Չալանկն ինքն էր անում այդ բանը, երբ մայրս չէր նկատում օտար հավերին— նա ցատկում էր կուտ ուտող հավերի մեջ և «օտարներին» քշում.— ընկնում էր նախ մեկի ետևից ու թռթռացնելով հալածում նրան այնքան, մինչև որ թռցնում էր ցանկապատի այն կողմը։ Հետո գալիս էր մյուսներին…

8. Ի՞նչ գիտես շների մասին:

Շները շատ հավատարիմ են, խելացի են ունեն շատլավ հիշողություն։

9․ «Առածանի» հավելվածից դո՛ւրս գրիր առածներ շան մասին: Բացատրի՛ր դրանք:

10. Հորինի՛ր պատմություն` այդ առածներից մեկը վերնագիր դարձնելով (աշխատանքդ հրապարակիր բլոգումդ, հղումն ուղարկի՛ր a.nersisyan@mskh.am հասցեին):